KATEGORİLER
Kripto Al Sat

6 Şubat depreminin meydana geldiği Anadolu fayı, 5 milyon yıl önce oluştu

Deprem Besigi Anadolu Fayi 5 Milyon Yil Once Olustu168660 0 6 Şubat 2023’te dokuz saat ortayla meydana gelen, merkez üsleri sırasıyla Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan, büyüklükleri 7,8 ve 7,5 olan iki zelzele sonucunda Türkiye ve Suriye’de hayatını kaybeden insanların sayısı 59 bini geçti. 120 binden fazla insan ise yaralandı. O tarihten bu yana büyüklükleri 6,7’ye ulaşan artış zelzeleler devam etti ve bir mühlet bu artçılar devam edecek. Pekala Anadolu fayı nasıl ve ne vakit oluştu?

Doğu Anadolu fayı ne vakit oluştu?

Yeni bir araştırmaya nazaran, Şubat 2023’te ölümcül zelzelelerin meydana geldiği Doğu Anadolu fayı, 5 milyon yıl evvel Avrasya ve Arap plakalarının sıkışması sonucu oluştu. Fayın oluşumu, Kuzey Anadolu fayından Meyyit Deniz fayına kadar yerkabuğunu kırarak Anadolu levhasını Avrasya levhasından ayırdı ve yeni bir tektonik levha doğdu. Bu tarih değerli zira, Doğu Anadolu fayının daha evvel birkaç on milyon yıl yaşında olabileceği düşünülüyordu. Yeni çalışma ise fayın çok daha genç olduğunu ortaya koyuyor.

Doğu Anadolu fayı 6 Şubat’ta 7.8 büyüklüğünde ölümcül bir zelzeleye yol açmış, bunu saatler sonra ana Doğu Anadolu fayından ayrılan farklı bir fay üzerinde 7.6 büyüklüğünde bir zelzele izlemişti.

Yapılan yeni çalışmanın muharriri Minnesota Üniversitesi’nden yerbilimci Donna Whitney, sarsıntıları evvelce iddia etmek imkansız olsa da, fayın daha güzel anlaşılmasının araştırmacıların fay sisteminin hangi kısımlarının gelecekteki kırılmalara karşı savunmasız olduğunu ve nedenlerini anlamalarına yardımcı olabileceğini söyledi.

Deprem Besigi Anadolu Fayi 5 Milyon Yil Once Olustu168660 1 Örneğin, çalışma Arap levhasının bir kısmının Anadolu levhasının altında sıkıştığını gösterdi. Bu sıkışmış kabuk modülünün kenarı, Suriye-Türkiye hududu yakınlarında ikinci sarsıntının oluşmasına neden olan fayın yakınında bulunuyor. Whitney, yaptığı açıklamada, bu ek katmanın neden olduğu kabuktaki güç kontrastının, zelzelenin orada başlamasının bir nedeni olabileceğini söyledi.

Whitney, Anadolu levhasının nasıl oluştuğunu araştırmak üzere çok disiplinli yerbilimcilerden oluşan bir gruba liderlik etti. Araştırmacılar bölgeyi incelemek ve yeraltını görüntülemek için zelzele dalgalarını yahut indüklenmiş titreşimleri kullanan sismik araştırmalar ile kayaların yaşını bulmak için mineral tarihleme üzere çeşitli yollar kullandılar.

“5 milyon yıl evvel her şey birbirine bağlandı”

Deprem Besigi Anadolu Fayi 5 Milyon Yil Once Olustu168660 2 Faylanma, mantodaki sıcak sıvıların yüzeye çıkmasını sağladığından, araştırmacıların kayaların yaşını belirlemek için kullandıkları mineralleri ısıtabiliyor, yani moleküler saatlerini sıfırlayabiliyor. Araştırma grubu, garip bir biçimde genç görünen bu mineralleri kullanarak Doğu Anadolu fayının ne vakit ve nerede kırıldığını belirleyebildi.

Whitney, “Yaklaşık 5 milyon yıl evvel, her şeyin o vakit birbirine bağlandığını düşünüyoruz” dedi.

Öte yandan levhanın oluşumu, birbirlerini yavaşça iten Avrasya ve Arap levhalarının çarpışmasına borçlu. Buna Ege deniz tabanından batıya gerçek bir ölçü uzama ya da esneme de eklenince Whitney, “Anadolu temelde batıya gerçek hareket etmek zorunda kaldı” diyor.

Kafalarda canlandırmak için Avrasya ve Arabistan levhalarını parmak, Anadolu levhasını ise bir tohum olarak düşünün. Yaşanılan ve süregelen şey, iki parmağın ortasında kayan karpuz çekirdeğine benziyor. Ek olarak levhanın oluşumundan bu yana sarsıntı aktivitesi Kuzey Anadolu fayı ve Doğu Anadolu fayı etrafında ağırlaşmış durumda. Journal of the Geological Society’deki bir makaleye nazaran, Doğu Anadolu fayı sıklıkla orta büyüklükte sarsıntılar üretiyor. Lakin vakit zaman daha büyük sarsıntılar de üretilebiliyor. Bu yıl yaşadığımız sarsıntıdan evvel 24 Ocak 2020’de Elazığ’da yaşanan 6,8 büyüklüğündeki zelzele bunun yakın tarihli bir örneği. Ayrıyeten 32.000’en fazla insanın vefatına neden olan 1939 Erzincan sarsıntısı batıya hakikat göç eden bir dizi büyük zelzelenin birincisi olarak kabul edildi. 1999’daki 7,6 büyüklüğündeki Gölcük sarsıntısı ise 17.000 ömrü hayattan kopardı. Uzmanlar uzunca bir müddettir muhtemel Marmara zelzelesi konusunda ise ihtarlarda bulunuyor.

İçerik
Atari 2600 için yeni bir oyun yolda

Bir vakitlerin tanınan konsol üreticisi Atari, başarılı konsolu 2600 için yeni bir oyun yayınlayacağını duyurdu.1

1 dk. 65 Okundu
İçerik
Youtube, reklam engelleyicilere artık izin vermiyor

Dünyanın en büyük görüntü paylaşım platformu olan Youtube, kullanıcıların eklenti olarak kullandığı reklam engelleyicilere artık1

1 dk. 7 Okundu
İçerik
12. Kalkınma Planı: Yapay zeka, adalet ve güvenlik alanlarında kullanılacak

Yapay zeka, artık ülkelerin odağı altına alması gereken mevzu başlıklarının başlarında yer alıyor. Hem yapay1

1 dk. 22 Okundu
Yorumlar

*
*

  • Hey!

    Bu yazıya henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu hemen sen yap.

Sosyal Medyada bizi takip edin.